Tristhefall’s Blog

Just another WordPress.com weblog

Quyền lực mới, quyền lực cũ

leave a comment »

Obama khi nói chuyện với các nhà lãnh đạo Mỹ và Trung Quốc hồi tháng 7-2009 trích lời của Yao Ming, ngôi sao bóng rổ Trung Quốc: “DÙ là thành viên mới hay thành viên cũ, anh sẽ cần thời gian để điều chỉnh mình theo người khác.” Với nước Mỹ, dường như họ không còn hài lòng với sự trỗi dậy ngày càng mạnh của đất nước châu Á này.

Tờ Economist ngày 22-9 năm 2009 gọi mối quan hệ Mỹ-Trung là “the odd couple” (cặp đôi kỳ lạ) đồng sàng, dị mộng và mâu thuẫn giữa hai bên luôn sẵn sàng chực chờ nổ ra. Những căng thẳng gần đây từ vụ Google bị hack, bán vũ khí cho Đài Loan hay sắp cuộc gặp sắp tới giữa Obama và nhà lãnh đạo Tây Tạng lưu vong Dalai Lama đều cho thấy những nguy cơ căng thẳng “lạnh” thậm chí là “nóng” có thể xảy ra giữa hai bên.

Một số quan chức Mỹ ở Washington DC giờ đã gọi Trung Quốc là “nước Phổ mới” khi Bắc Kinh liên tục tăng cường lực lượng quốc phòng, phát triển vũ khí tấn công, đe dọa vị thế là người bảo vệ hòa bình của Mỹ tại Châu Á (cũng như là vấn đề Đài Loan) và thế giới trong suốt gần một thế kỷ qua. Không thông báo nhưng Trung Quốc giờ đang phát triển tàu sân bay của mình và giới tình báo Mỹ đang lo ngại khả năng Bắc Kinh phát triển thành công loại tên lửa chống tàu quân sự – một thách thức đối với các tàu sân bay Mỹ. Ngoài ra, có thông tin Trung Quốc đã thử thành công hệ thống chống tên lửa có thể phá hủy tên lửa xuyên lục địa. Màn diễu binh tại Thiên An Môn nhân 60 năm độc lập gây ấn tượng cho toàn thế giới nhưng với Lầu Năm Góc đó là lời cảnh báo.

Về mặt kinh tế, các công ty Trung Quốc đang “xâm lấn” dần các sân sau của Washington tại Nam Mỹ và châu Phi, chơi với những chính quyền có vấn đề mà phương Tây thường tránh. Dự trữ ngoại tệ Trung Quốc, theo Washington Post hôm 25-1, giờ đã đạt mức kỉ lục 2.400 tỉ USD và Trung Quốc hiện là chủ nợ lớn nhất của nước Mỹ với khoảng 800 tỉ USD trái phiếu.

Việc Trung Quốc nổi giận với vụ Đài Loan là đã được dự đoán (Ảnh: AFP)

Đã có một vài giả thuyết đặt ra sau những căng thẳng gần đây hai bên. Một là nền kinh tế đang lên của Trung Quốc (được coi là đã vượt Nhật để đứng hàng thứ 2 TG) khiến Bắc Kinh không còn sợ nguy cơ đối đầu với nước Mỹ đang mỏi mệt, đặc biệt khi những quyền lợi “mấu chốt” như Đài Loan, Tây Tạng bị đe dọa. Giả thuyết thứ hai việc Mỹ công bố bán vũ khí có Đài Loan là để trừng phạt TRung QUốc – vì đã đón tiếp tổng thống Obama thiếu long trọng trong chuyến thăm hồi tháng 11, vì đã cố tình phá hỏng hội nghị thượng đỉnh Copenhagen và vì không ủng hộ lệnh cấm vận mới của HĐBA đối với Iran.

Giới phân tích thường nhắc tới G2 gồm Mỹ và Trung Quốc, hàm ý tới sự cân bằng dần giữa cả hai. Cựu cố vấn an ninh Mỹ Zbigniew Brzezinski gọi mối quan hệ này “có thể thay đổi thế giới” trong khi nhà kinh tế học Niall Ferguson gọi trật tự mới là “Chimerica” (ghép tên tiếng Anh của hai nước). Susan Shirk, cựu phó trợ lý ngoại trưởng dưới thời Clinton, trong cuốn sách “China: Fragile Superpower” thừa nhận “CHúng ta đã thấy hơi nóng của con rồng kinh tế sau lưng.”

Thực tế Mỹ vẫn chịu ràng buộc với dự luật quan hệ với Đài Loan từ năm 1979 mà Washington sẽ phải cung cấp vũ khí mà Đài Loan cần để tự bảo vệ. Cả Mỹ và Trung Quốc đều biết Washington sẽ đến một ngày thông báo bán vũ khí và Trung Quốc sẽ phản ứng mạnh mẽ, như bao lần khác. Gói vũ khí lần này có một số vũ khí tối tân như trực thăng Black Hawk và tên lửa Harpoon nhưng không bao gồm chiến đấu cơ F-16 mà Đài Loan mong muốn. Và nếu thông báo của Mỹ là dự đoán được thì phản ứng giận dữ của TRung Quốc cũng là dễ hiểu. Lên án, tuyên bố hủy hợp tác quân sự là những phản ứng như thông lệ. Điểm mới duy nhất lần này là Bắc Kinh đe dọa cấm vận với các công ty Mỹ có liên quan trong vụ bán vũ khí cho Đài Loan – thực tế theo Economist là hầu như không có quan hệ kinh tế với Trung Quốc. Ngoại lệ duy nhất là trường hợp của Boeing vốn có lợi ích rất lớn tại thị trường 1,3 tỉ dân này. Tuy vậy, theo giới chuyên gia, Trung Quốc khó mà thực hiện lệnh cấm vận với tập đoàn này.

Như vậy, căng thẳng Mỹ-Trung là điều hoàn toàn có thể nhưng nếu chỉ vì vụ bán vũ khí với Đài Loan thì sẽ khó xảy ra. Mặc dù vậy, vẫn còn nhiều thử thách phía trước như cuộc gặp gỡ với nhà lãnh đạo tinh thần Tây Tạng Dalai Lama hoặc việc Trung Quốc không ủng hộ lệnh cấm vận mới với Iran hay vấn đề phá giá đồng nhân dân tệ.

Sẽ còn một thời gian không ngắn nữa để Trung Quốc rút ngắn khoảng cách giữa hai bên khi GDP của họ vẫn chỉ bằng 1/3 của Mỹ, thu nhập đầu người bằng 1/14, ngân sách quốc phòng mới bằng 1/6 Mỹ. Dù nắm tới 800 tỉ USD trái phiếu Mỹ, Trung Quốc vẫn rất cần nước Mỹ khỏe mạnh cho chính sự tồn vong của mình.  Dù khó có khả năng quan hệ nóng lên sau vụ Đài Loan nhưng sự lớn mạnh của Trung Quốc giữa lúc Mỹ đang suy yếu sẽ dẫn tới cọ xát không tránh khỏi giữa hai nhóm quyền lực cũ và quyền lực mới này.

Written by tristhefall

February 4, 2010 at 4:15 pm

Posted in Common

Tagged with , ,

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: