Tristhefall’s Blog

Just another WordPress.com weblog

Ichiro Ozawa – Shogun dấu mặt sau chính trường Nhật

leave a comment »

Ai là  người lãnh đạo Nhật Bản, Nhật Hoàng hay các Shogun (tướng quân) ở các lãnh địa? Câu hỏi này đã gây tranh cãi ở Mỹ trong những ngày đầu giao thương với nước Nhật vào những năm 1850. Những ngày này, câu hỏi này cũng được đặt ra vì mọi người tin rằng một “shogun trong bóng tối” mới là người đang điều hành Nhật Bản thật sự.

Ông Yukio Hatoyama đi giữa tấm poster hình ông Ichiro Ozawa trong cuộc bầu cử năm 2009

Sắc sảo, cứng rắn với  đôi mắt luôn lạnh lùng, Ichiro Ozawa, tổng thư ký đảng DPJ, đã quá rành những trò tính toán chính trị, dàn xếp những thỏa thuận hậu trường ở Tokyo suốt hơn 40 năm qua. Báo chí Nhật và các tạp chí lớn như Time, Economist, Foreign Policy đều gọi ông với cái tên là “Shogun dấu mặt” hay “shogun trong bóng tối”.

Năm ngoái, sau khi Ichiro Ozawa dẫn dắt DPJ tới thắng lợi áp đảo trước đảng cầm quyền LDP vào tháng 8-2009, lật đổ một định chế đã cầm quyền tới gần 55 năm ở nước này, ông là ứng viên số một cho vị trí thủ tướng. Tuy vậy, một bê bối về tiền đóng góp công quỹ (mà cơ quan điều tra có mối quan hệ mật thiết với đảng cầm quyền lúc đó là LDP) đã khiến Ichiro Ozawa buộc phải lùi ở tuyến hai, nơi ông lại giật dây chính trường từ bóng tối. Ozawa vẫn là nhà chiến lược nhiều quyền lực nhất của DPJ.

Khi bộ trưởng tài chính Hirohisa Fijii từ chức hồi tuần trước, lý do vị bộ trưởng 77 tuổi này đưa ra là sức khỏe không bảo đảm. Báo giới và giới phân tích Nhật thì rất nhanh chóng chỉ ra nguyên nhân thực: Fujii mâu thuẫn với tổng thư ký Ozawa trong quá trình dự thảo ngân sách năm tài khóa mới. “Thực tế, đây là vì Tổng thư ký Ozawa của DPJ,” GS Masaru Takagi của ĐH Meiji ở Tokyo nói với Japan Times. “Fujii từng kêu gọi Ozawa rút lui khỏi vị trí lãnh đạo DPJ và quan hệ của họ đã xấu đi kể từ đó,” Takagi nói. GS ĐH Keio, Yoshiaki Kobayashi cũng dồng ý “Rõ ràng vụ việc liên quan tới quan hệ giữa Fujii và Ozawa hơn là vì lý do sức khỏe ông ta.”

Giữa lúc chính quyền 4 tháng tuổi của thủ tướng Yukio Hatoyama đang gặp khó khăn, tỉ lệ ủng hộ giảm sút nhanh chóng thì Ozawa, 67 tuổi, lại đang bước ra khỏi bóng tối và thể hiện sức mạnh của mình. Ozawa được coi là người cổ súy cho hầu hết các chính sách được lòng dân hiện tại như chuyển quyền hành từ các chính trị gia quan liêu sang những nhà kỹ trị thực sự, tăng cường tính minh bạch trong các chương trình chi tiêu chính phủ – vốn trong nhiều năm liền được tiến hành trong phòng kín. Ozawa chính là người đã đưa chỉ thị cho ông Hatoyama về các chính sách xã hội quan trọng.

Shogun và  Nhật Hoàng

Trong màn trình diễn  đối ngoại đáng kể nhất, ngày 10-12 năm ngoái, ông Ozawa dẫn một phái đoàn ngoại giao khổng lồ gồm tới 645 thành viên, trong đó có 143 nghị sĩ DPJ và một loạt lãnh đạo, trên 5 chiếc máy bay tới thăm Bắc Kinh.  . Ông gặp gỡ với chủ tịch Trung Quốc, Hồ Cẩm Đào, xuất hiện hàng đầu trên các bản tin chính – thành tích đáng kể tại đất nước mà nhiều người vẫn còn không ưa người Nhật.

Một ngày sau đó, những người Nhật theo chủ nghĩa dân tộc đã hết sức tức giận khi biết rằng Nhật Hoàng Akihito, đã bị gây sức ép, rõ ràng từ ông Ozawa, để tiếp kiến phó chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Thông thường, theo quy tắc lễ tân thường sẽ phải thông báo trước ít nhất 30 ngày để được xếp gặp Nhật Hoàng. Lần này thông báo chỉ có trước vài ngày. Những nhóm người biểu tình sau đó đã đổ xuống đường để phản đối việc lạm quyền này của ông Ozawa và phản đối thái độ của DPJ với Trung Quốc.

Khi được hỏi về  vai trò của Ozawa trong điều hành Nhật bản, người đứng đầu phòng quan hệ quốc tế đảng DPJ, Yukihisa Fujita, nói “Các chính sách của chính phủ được nội các của ông Hatoyama kiểm soát, các vấn đề của đảng do Tổng thư ký Ozawa điều hành. Có sự phân chia công việc và lãnh đạo giữa hai người.” Hai tờ báo ảnh hưởng nhất của Nhật Bản – đều không thân thiện với chính quyền mới – cũng có những định nghĩa riêng với mô hình hai lãnh đạo này. Tờ Yomiuri gọi đây là “lưỡng lãnh đạo” trong khi nhật báo Asahi nói “có vị thủ tướng khác bên ngoài nội các.”

Mùa đông này, uy thế  của Ozawa ngày càng nổi giữa lúc tỉ lệ ủng hộ thủ tướng Hatoyama ngày càng giảm. Đã có  nhiều chỉ trích vị tân thủ tướng là  thiếu khả năng điều hành. Trong ba tháng qua, tỉ lệ ủng hộ Hatoyama từ mức 80% đã giảm xuống dưới 50%. Một phần nguyên nhân, theo các cuộc thăm dò, là việc ông thiếu quyết đoán trong các vấn đề chính sách quan trọng. “Mọi người thấy sự cứng rắn của Ozawa và ngưỡng mộ sức mạnh lý trí của ông,” Harumi Arima, một nhà phân tích chính trị ở Tokyo nói với Washington Post. “Chính vì ông là người dân cảm thấy DPJ thực sự có thể tiến hành thay đổi và khiến mọi thứ tốt hơn. Mọi người thấy Hatoyama yếu đuối.”

Hidekazu Kawai, giáo sư  danh dự tại ĐH Gakushuin, cho rằng với quá trình và kinh nghiệm chính trị của Ozawa, thì ảnh hưởng và xu thế nắm quyền ở DPJ của ông là rất tự nhiên. Trong suốt hơn 3 thập kỉ, Ozawa đã gây dựng được ảnh hưởng rất lớn sau hậu trường và với cương vị tổng thư ký đảng, vây xung quanh bởi nhiều đồng minh, ông dễ dàng có quyền phủ quyết với nhiều chính sách và làm suy yếu khả năng nắm quyền của Hatoyama. Takao Toshikawa, Biên tập tờ tin chính trị Insideline đã gọi Ozawa là “shogun dấu mặt mới”. Ông nói “Quyền lực của Ozawa càng ngày càng lớn, tôi sợ là khi ảnh hưởng của Ozawa quá lớn thì Hatoyama sẽ duy trì lãnh đạo thế nào đây.”

GIữa tháng 11-2009, nghị  sĩ cao tuổi nhất của đảng DPJ Kozo Watabe, một người bạn của Ichiro Ozawa, cũng đã lên tiếng chỉ  trích việc tập hợp quyền lực quá nhiều vào tay tổng thư ký Ozawa. “Nếu ông Ozawa nói rẽ phải, chúng ta rẽ phải, nếu ông ta nói rẽ trái, chúng ta rẽ trái. Và nếu ông ta nói năm cộng năm bằng 15 thì chúng ta cũng phải nói ‘Vâng, thưa ngài,’ ” Watabe nói.

Rõ ràng lời bình luận của vị nghị sĩ 77 tuổi này cho thấy phần nào sự thống trị của Ozawa đối với đảng cầm quyền DPJ dù bản thân ông không hề có chức vụ nào trong nội các. Đã có những lo ngại là chính quyền của ông chủ tịch DPJ Yukio Hatoyama sẽ bị suy yếu trước sự chi phối này của Ozawa.

40 năm chính trường

Ngay từ những năm 1980, Ozawa đã là nhân vật chính trị lớn ở Nhật Bản. Ông kế thừa vị trí của cha mình tại Nghị viện, năm 1969 khi mới ở tuổi 27 và tới những năm 1980 đã là một trong những lãnh đạo có tiếng của LDP. Ngay từ khi mới vào chính trường, ông đã là được Kakuei Tanaka, nhà lãnh đạo huyền thoại, nguyên thủ tướng Nhật từ 1972-74, và Shin Kanemaru, phó thủ tướng và là phó chủ tịch LDP, dìu dắt. Cả hai đều là những chính trị gia nổi tiếng với khả năng điều hành hậu trường – điều mà Ozawa cũng nổi tiếng cho đến tận khi ông rời khỏi LDP. Tanaka coi Ozawa như con trai, thậm chí là sắp xếp cả chuyện hôn nhân cho ông.

Đầu những năm 1990, Ozawa là người đã rời LDP khi không hài lòng với chính sách cũ kỹ của đảng này. Ông chính là người khởi xướng quá trình “bình thường hóa” chính sách an ninh Nhật – cho phép triển khai quân đội ra nước ngoài, sửa đổi hiến pháp. Đặc biệt Ozawa ủng hộ quyết liệt một nền dân chủ lành mạnh – điều ông cho là cần thiết để đưa ra những chính sách tốt nhất cho đất nước. Ozawa tập hợp một nhóm những người trung thành cùng chung ý tưởng và rút khỏi LDP. Năm 1993, lần đầu tiên họ lật đổ được LDP khỏi vị trí lãnh đạo kể từ năm 1955 (dù rằng chính quyền của họ chỉ tồn tại được 1 năm ngắn ngủi).

Tới năm 2003, Ozawa là người giúp sáp nhập đảng Tự do và đảng dân chủ DPJ còn non yếu. Chính ông cũng là người đưa ra chính sách nông nghiệp để thu hút được người dân ở nông thôn – vốn là những người ủng hộ lâu năm của đảng LDP. TRong ba năm làm chủ tịch đảng DPJ – từ 2006 – DPJ đã trở thành chính đảng có kỉ cương và tập trung trong chính sách.

Dù có nhiều người ủng hộ, Ichiro Ozawa cũng có rất nhiều kẻ thù.  Rất nhiều người không thích cách điều hành của Ozawa: ông hiếm khi giải thích lý do đưa ra các quyết định và luôn mong đợi những người trung thành tin tưởng sự lãnh đạo của mình tuyệt đối. Năm 2007, ông thậm chí tiến hành đàm phán thành lập chính phủ liên minh mới mà không thèm tham vấn rất nhiều lãnh đạo cao cấp của DPJ bấy giờ. Những người khác thì cáo buộc ông là người coi trọng chính trị hơn chính sách, người chỉ ham nắm quyền bằng mọi cách hơn là quan tâm tới việc sử dụng quyền lực đó như thế nào. Vụ bắt giữ trợ lý của ông vì nhận tiền trái phép từ tập đoàn xây dựng – vụ scandal khiến Ozawa rút lui chức chủ tịch Đảng – dường như khẳng định điều này. Ozawa hiếm khi trả lời phỏng vấn báo chí và thường làm việc phía sau hậu trường, ông thích bầu không khí bí ẩn quanh mình. Giờ dù Hatoyama, đang làm chủ tịch đảng, Ozawa vẫn là ông trùm quyết định mọi điều của DPJ.

Giới quan sát đều cho rằng nếu Hatoyama tiếp tục vấp váp trong quá trình điều hành thì Ozawa tới mùa hè này có thể sẽ chính thức tiếp quản chính quyền sau cuộc bầu cử Thượng viện. “Trong sâu thẳm thì Ozawa vẫn muốn chiến thắng và trở thành thủ tướng. Ông muốn vinh dự cũng như là một dấu ấn trong lịch sử với tư cách là người thay đổi Nhật Bản,” Arima nói.

Box

Hiện vẫn đang có một rào cản pháp lý với vị shogun dấu mặt này của DPJ. Công tố viên tại Tokyo đang muốn thẩm vấn ông liên quan tới số tiền 4,31 triệu USD mà ông nhận từ quỹ vận động tranh cử của ông để mua bất động sản ở Tokyo cách đây 6 năm. Cuộc điều tra này là một cú giáng nữa vào ông Ozawa sau vụ điều tra gây quỹ chính trị năm ngoái khiến ông phải rút khỏi ghế chủ tịch DPJ, bỏ cơ hội trở thành thủ tướng để lui vào tuyến hai. Trong vụ đó, Ozawa nói các trợ lý của ông đã làm mà không cho ông biết. ĐƯơng nhiên cũng có những dấu hỏi về động cơ của cơ quan công tố Tokyo – nơi vẫn có mối quan hệ mật thiết với đảng LDP trong nhiều năm qua.

Written by tristhefall

January 13, 2010 at 12:01 pm

Posted in Common

Tagged with , ,

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: