Tristhefall’s Blog

Just another WordPress.com weblog

Bầu cử Nhật Bản: LDP lung lay sau nửa thế kỉ nắm quyền

leave a comment »

Trong suốt hơn nửa thế kỉ từ năm 1955, đảng Dân chủ Nhật Bản LDP đã toàn quyền lãnh đạo đất nước mặt trời mọc (trừ khoảng thời gian ngắn đầu năm 1990). Tuy vậy kỉ nguyên độc quyền của LDP đang đi đến hồi kết khi đảng Dân chủ đối lập DPJ đang có nhiều dấu hiệu sẽ giành thắng lợi lớn trong cuộc tổng tuyển cử vào ngày 30-8 sắp tới.

Theo một thăm dò của tờ Asahi Shimbun hôm 3-8, tỉ lệ ủng hộ của cử tri với DPJ hiện đang gần gấp đôi đảng LDP. Cuộc thăm dò mới nhất cho thấy 39% người được hỏi nói sẽ ủng hộ DPJ so với 22% ủng hộ đảng LDP. Khoảng 1/3 các cử tri hiện vẫn phân vân chưa biết sẽ lựa chọn đảng nào.

Mất niềm tin, khó khăn chồng chất

Một tháng trước khi tổng tuyển cử, LDP đã đưa ra chương trình tranh cử của mình, tập trung vào việc phục hồi nền kinh tế Nhật – giờ vẫn là cường quốc số 2 thế giới. Tuy vậy, có vẻ các cử tri Nhật Bản không ấn tượng với cương lĩnh này sau gần hai thập kỉ kinh tế trầy trật, nhiều năm liên tiếp thất hứa. LDP cam kết sẽ phục hồi tốc độ tăng trưởng kinh tế 2%/năm vào tháng 3-2011 và tạo 2 triệu việc làm trong 3 năm tới. Tập trung vào kinh tế chính là quan tâm hàng đầu của cử tri Nhật hiện tại khi thất nghiệp đã đạt mức cao nhất trong vòng 6 năm qua và nguy cơ giảm phát đang xuất hiện trở lại. Chỉ số giá tiêu dùng đang giảm và các báo cáo mới nhất cho thấy mức lương trung bình của người Nhật cũng đang giảm với tốc độ nhanh nhất kể từ năm 1990 tới nay.

Thực tế, mối quan tâm lớn nhất của giới quan sát lần này là liệu LDP có tiếp tục nắm quyền được hay không? Đảng này từng có những cú hồi phục thần kì trong quá khứ nhưng chưa bao giờ họ gặp khó khăn như lần này khi GDP Nhật dự kiến giảm tới 6% trong năm nay và đang rơi vào khủng hoảng đội ngũ lãnh đạo trầm trọng. LDP từ lâu đã không còn đưa được ra các ý tưởng mới trong khi nội bộ luôn lục đục vì đấu đá giữa các phe nhóm. Chỉ trong vòng 4 năm qua, đảng này đã thay tới 4 thủ tướng. Thậm chí ngay tới sát ngày bầu cử, nội bộ LDP vẫn tranh cãi về chuyện có nên thay ông Taro Aso khi chỉ số ủng hộ ông đang xuống thấp ở mức kỉ lục. Trong suốt 15 năm qua, LDP đã liên tục mất dần sự ủng hộ. Giai đoạn duy nhất họ thu hút được nhiều cử tri là thời cầm quyền của thủ tướng Junichiro Koizumi – người được ủng hộ bởi chính cam kết cải cách, mà thực tế là phá bỏ đảng LDP cũ. DPJ đối lập hiện đang cáo buộc LDP “ăn trộm” một số ý tưởng chính sách của họ như miễn phí học mầm non và chương trình chăm sóc y tế cho trẻ nhỏ.

Theo Economist, DPJ đang có lợi thế khi trong đảng có đa dạng các tầng lớp hơn bao gồm cả những nhân vật theo chủ nghĩa xã hội, xã hội dân chủ và cả những cựu thành viên của LDP. Tuy vậy, dù có thắng DPJ sẽ có rất nhiều thách thức khi vào năm 2010, cử tri sẽ lại một lần nữa đi bỏ phiếu bầu thượng viện. Họ sẽ chỉ có một năm để chứng tỏ năng lực của mình.

Cải cách hành chính: thử thách lớn cho DPJ

Một trong những khó khăn lớn nhất của DPJ chính là xử lý bộ máy hành chính cồng kềnh của Nhật. Khẩu hiệu tranh cử của DPJ lần này là “cải cách hành chính.” Điều này đồng nghĩa với một cuộc cách mạng, đặc biệt khi DPJ cam kết “điều hành bởi các chính trị gia chứ không phải những người quan liêu” hay các thế hệ con cháu nắm quyền – điều LDP không thực hiện được trong suốt hơn 5 thập kỉ nắm quyền. Trong thời gian đó thường chính phủ của LDP không thống nhất được quyền lực mà thường bị các chính khách ảnh hưởng “giật dây” thông qua các phe nhóm trong nội bộ LDP. Các cuộc đấu nội bộ thường xoay quanh bảo vệ lợi ích của các nhà thầu đường, công ty xây dựng, nông dân và các nhóm vận động hành lang khác. Ngoài ra, các bộ lại có quyền kiểm soát quỹ riêng của bộ mình nên khả năng quản lý của chính phủ với các nguồn quỹ là rất yếu. Các cơ chế đưa quyết định như vậy trong nội bộ chính quyền đã làm suy yếu vị thế của thủ tướng. Thủ tướng Koizumi từng giành được số phiếu áp đảo với cam kết xóa bỏ cơ cấu này nhưng khi ông từ chức vào năm 2006, cơ chế này lại hồi sinh trở lại.

Nghịch lý của DPJ là chính bản thân họ là đảng thiếu kinh nghiệm cầm quyền và sớm muộn sẽ cần tới các chính trị gia lâu năm nếu muốn đẩy được chương trình nghị sự. Khó khăn của DPJ cũng ở chỗ họ thiếu kinh nghiệm cầm quyền. LDP hiện tập trung vào chỉ trích DPJ “non nớt” và “cực đoan” – đặc biệt khi ứng xử với vấn đề nhạy cảm như liên minh an ninh Mỹ-Nhật hay bảo vệ hệ thống tài chính của Tokyo.

Theo giới quan sát, nếu DPJ chẳng may có sơ sảy (khả năng khá thấp), tình huống xấu nhất sẽ là khoảng cách giữa hai đảng là quá sít sao và sẽ xảy đến cuộc chiến tranh giành “kẻ đào tẩu” hoặc liên danh với các đảng nhỏ của hai bên để thành lập chính quyền liên minh. Tình trạng hỗn loạn này có thể khiến việc triển khai chính sách trở nên khó khăn hơn. Một điều chắc chắn là liên minh cầm quyền LDP và đảng Komeito mới sẽ mất ưu thế đa số 2/3 của hiện tại để có thể dễ dàng thông qua các dự luật mới.

Kết quả bầu cử vẫn chưa phải đã được xác định trước – vẫn còn tới 1/3 cử tri chưa nói sẽ ủng hộ đảng nào. Tất cả sự bất bình của cử tri chỉ cho thấy sự bất bình của công chúng với chính trị. Nhiều cử tri giờ quan tâm tới các đảng nhỏ, điều có thể dẫn tới tình huống đảng thắng cuộc phải thúc đẩy một chính phủ liên minh nếu muốn vận hành được trơn tru.

Cả ngắn hạn và dài hạn Nhật Bản đều đang gặp những thách thức. Ngắn hạn là cuộc khủng hoảng kinh tế và dài hạn là những vấn đề phức tạp như tỉ lệ nợ-trên-GDP đang ở mức cao nhất trong các nước giàu, dân số già và ngày càng suy giảm, ngành công nghiệp dịch vụ quen được bảo hộ cùng một thế hệ trẻ không quan tâm đến chính trị. Theo Economist, bước đầu tiên để vượt qua được khó khăn này là thuyết phục được xã hội rằng quyền lực có thể luân phiên giữa các chính đảng và các chính trị gia không làm được việc thì nên bị gạt ra ngoài.

Written by tristhefall

August 10, 2009 at 2:07 pm

Posted in Common

Tagged with ,

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: