Tristhefall’s Blog

Just another WordPress.com weblog

Đằng sau cuộc giải cứu: bước chuyển quan hệ Mỹ-Triều Tiên?

leave a comment »

Tài ăn nói của cựu tổng thống Mỹ Bill Clinton lại một lần nữa đắc dụng khi ông hoàn thành sứ mệnh tưởng chừng “bất khả thi” là cứu hai nhà báo nữ đang bị Bình Nhưỡng bắt giam vì tội thâm nhập trái phép vào lãnh thổ nước này. Cuộc gặp tối 4-8 giữa ông và chủ tịch Kim Jong-il của CHDCND Triều Tiên đã đạt được kết quả khi ông Kim chấp nhận ân xá đặc biệt cho hai nữ nhà báo ngay lập tức. Cả hai nữ nhà báo vào lúc 8h30 sáng nay đã cùng ông Clinton bay về Los Angeles để đoàn tụ cùng gia đình.

Ông Clinton đã có 3h45' gặp gỡ ông Kim Jong-il trong đó có 2 giờ ăn tối

Ông Clinton đã có 3h45' gặp gỡ ông Kim Jong-il trong đó có 2 giờ ăn tối

Chuyến đi dài 20 tiếng của cựu tổng thống Mỹ đã chấm dứt gần 5 tháng đau đầu của Washington nhằm giải thoát cho hai nữ nhà báo. Cả hai cùng bị bắt hồi tháng 3 với lý do thâm nhập trái phép và đã bị kết án 12 năm tù khổ sai vào tháng 6 vừa rồi. Wall Street Journal đánh giá chuyến đi thể hiện “thiện chí và nhượng bộ đột xuất” giữa hai nước có quan hệ đối đầu trong suốt gần 60 năm qua. Hãng thông tấn Triều Tiên KCNA nói cựu tổng thống Mỹ và nhà lãnh đạo Triều Tiên đã có “cuộc trao đổi thấu đáo” về “một loạt vấn đề hai bên quan tâm trong bầu không khí chân thành.”

Bước ngoặt quan hệ

Dù Nhà Trắng cho đến nay khẳng định chuyến đi của ông Clinton là trên tư cách “cá nhân” giới quan sát đều nhìn nhận ông Clinton có mang thông điệp riêng từ ông Obama tới Bình Nhưỡng – dù Nhà Trắng phủ nhận. Trước khi ông Clinton lên đường, cố vấn an ninh James L. Jones đã có cuộc nói chuyện trực tiếp với ông Clinton để “chỉ dẫn” về tình hình. Rõ ràng, chuyến đi của ông Clinton có thể gỡ nút cho các cuộc đàm phán về hạt nhân giữa Mỹ và Triều Tiên đang gặp bế tắc.

Selig Harrison, một học giả ở Washington nhìn nhận “họ có thảo luận đến những vấn đề lớn hơn.” Robet L. Gallucci, người từng tham gia đàm phán hạt nhân dưới thời Clinton cũng nhìn nhận sẽ là “ngạc nhiên” nếu một người am hiểu tình hình hạt nhân Triều Tiên như ông Clinton không có nói động đến những vấn đề này. GS Tadashi Kimiya của ĐH Tokyo cũng đánh giá “khó mà tin rằng CHDCND Triều Tiên chịu thả người chỉ vì lý do nhân đạo. Có lẽ đó phải là một thỏa thuận cả gói với Mỹ để giải quyết vấn đề giải trừ hạt nhân và bình thường hóa quan hệ.”

Có vẻ như Bình Nhưỡng đang tích cực trong việc thúc đẩy đối thoại trực tiếp với Washington. Theo một quan chức dấu tên trong Nhà Trắng thì chính Bình Nhưỡng đã yêu cầu chuyến thăm của ông Clinton. Đầu tháng 7, một trong hai nhà báo khi gọi về nhà có nói Bình Nhưỡng sẽ ân xá họ để đổi lại một chuyến thăm này. Khoảng hai tuần trước, đại diện của Bình Nhưỡng tại LHQ cũng ra tín hiệu muốn đối thoại trực tiếp song phương. Tờ Chosun Ilbo đánh giá “dù chính quyền Mỹ có nói gì, cuộc gặp Clinton và Kim cho thấy bắt đầu cuộc mặc cả trực tiếp giữa hai bên…sẽ chỉ còn là vấn đề thời gian để đàm phán song phương Mỹ-Bắc Triều Tiên bắt đầu.”

Chuẩn bị cho chuyển giao quyền lực?

Bản thân Bình Nhưỡng đang gặp khó khăn với lệnh cấm vận ngày càng siết chặt của quốc tế. Ngay cả Trung Quốc, đồng minh thân cận của Bình Nhưỡng cũng tỏ thái độ cứng rắn hơn sau vụ thử hạt nhân cùng bắn một loạt tên lửa của Bình Nhưỡng hồi tháng ba. Theo GS Michishita của Viện nghiên cứu chính sách Nhật Bản thì có thể CHDCND Triều Tiên đang muốn bình ổn quan hệ với Mỹ trước khi thực hiện chuyển giao quyền lực của ông Kim Jong-il cho người con trai thứ ba. Và với tình hình sức khỏe của ông Kim, rõ ràng Bình Nhưỡng muốn nhanh chóng thúc đẩy việc này. Ông nói “Mỹ có lẽ muốn tránh tình trạng để CHDCND Triều Tiên rơi vào tình huống quá nguy hiểm và muốn đối thoại từ giai đoạn sớm để kiểm soát tình hình.”

Từ lâu CHDCND Triều Tiên vẫn muốn đối thoại trực tiếp với Mỹ và coi đó là hình thức tiếp xúc “vinh quang hơn.” Kể từ năm 2003 tới nay, tất cả các tiếp xúc giữa hai bên đều là qua vòng đàm phán sáu bên với sự tham gia của Trung Quốc, Nhật Bản, Nga và Hàn Quốc. Bình Nhưỡng rất khó chịu với công thức này cho rằng nó được tạo ra để gây áp lực thêm cho mình.

Tuy vậy một thay đổi như vậy không phải dễ dàng. Nicholas Szechenyi, chuyên gia an ninh Đông Bắc Á tại viện nghiên cứu chiến lược ở Washington cho rằng việc Mỹ chấp nhận đàm phán song phương có thể gây “lo ngại cho Seoul và Tokyo.” Chuyên gia Triều Tiên, ông Zhang Liangui của trường Đảng Trung Quốc cũng đánh giá “Mỹ nên bác đề xuất đàm phán song phương. Điều đó sẽ không được các nước Đông Á khác chấp nhận.”

Công cả hai ông bà Clinton

Tờ New York Times đánh giá chiến công lần này có vai trò của cả ông và bà Clinton. Bà Clinton là người đã đề xuất một loạt người tới Bình Nhưỡng – kể cả cử cựu phó tổng thống Al Gore – để vận động cho việc thả hai nữ nhà báo cho đến khi Bình Nhưỡng bật đèn tỏ ý muốn ông Clinton tới. Khoảng hơn 10 ngày trước, chính ông Gore đã gọi ông Clinton và đề nghị ông thực hiện chuyến đi này nếu không có sự phản đối của chính quyền Obama. Trong cùng một ngày khi bà Hillary lên đường tới châu Phi trong chuyến công du dài 11 ngày thì ông Clinton lên đường cho một sứ mệnh tưởng chừng “bất khả thi.” Sự kiện đánh dấu tầm ảnh hưởng đặc biệt của nhà Clinton ở chính trường Mỹ dù Washington đã bước vào kỉ nguyên của Obama.

Written by tristhefall

August 5, 2009 at 8:24 pm

Posted in 1

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: