Tristhefall’s Blog

Just another WordPress.com weblog

“Nước Mỹ đã trở lại”

leave a comment »

Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton đã tuyên bố vậy ngay khi đặt chân lên đất Thái để dự hội nghị ASEAN cùng diễn đàn an ninh khu vực ARF tại Phuket trong hai ngày 22-23/7. Không chỉ là tuyên bố, nước Mỹ đang trở lại khu vực bằng những hành động cụ thể.

Trong suốt 8 năm trời, Washington dưới thời Bush từng tránh né không tham gia hiệp ước thân thiện và hợp tác của ASEAN dù nhiều nước ngoài khối đã tham gia (Trung Quốc kí hiệp ước này 5 năm trước). Hiệp ước nhấn mạnh việc giải quyết tranh chấp bằng con đường hòa bình và không can thiệp vào công việc nội bộ này từ lâu bị Mỹ coi là cản trở đối với chính sách đối ngoại tự do của mình. Thái độ này đã thay đổi khi ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton hôm qua chính thức đặt bút kí vào hiệp ước.

Động thái mới được coi là một sự trở lại của Mỹ đối với khu vực có vị trí chiến lược quan trọng ở sườn Đông Nam của châu Á và chặn ngay yết hầu tuyến hàng hải huyết mạch nối liền Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương – vốn đặc biệt quan trọng với hai đồng minh Nhật Bản và Hàn Quốc của Mỹ. Ngoài yếu tố kinh tế (với 570 triệu dân và GDP 1.100 tỉ USD, ASEAN được coi là hạt nhân cho khu mậu dịch tự do rộng lớn của châu Á Thái Bình Dương), các yếu tố an ninh, chính trị chính là nguyên nhân khiến Mỹ cần đặt ASEAN ở vị trí quan trọng hơn trong chính sách đối ngoại.

Sự trỗi dậy của Trung Quốc, cả về sức mạnh kinh tế và sức mạnh chính trị đang là mối lo ngại của chính Mỹ và nhiều nước trong khu vực . Đặc biệt, tham vọng cùng những hành động gần đây nhằm khẳng định lãnh hải ở khu vực biển Đông còn tranh chấp giữa các nước đang tiềm ẩn nguy cơ gây bất ổn tại khu vực. Về thương mại, trong năm ngoái giao thương giữa Mỹ và Đông Nam Á mới đạt 178 tỉ USD trong khi thương mại hai chiều Trung Quốc-ASEAN cùng thời điểm đạt 231,1 tỉ USD. Trung tâm nghiên cứu chiến lược và QHQT CSIS ở Washington hồi tháng này nói các nước ĐNA hoan nghênh những đầu tư của Trung Quốc nhưng đều cảnh giác trước những ý đồ thực sự của nước láng giềng lớn này, đặc biệt là về lĩnh vực quân sự.

“Từng có thời kì khu vực này chịu ảnh hưởng bởi ‘những cú tấn công ngọt ngào’ từ Trung Quốc nhưng thời kì đó đã qua rồi,” bản báo cáo nói. “Trong khi nhiều nước cần những lợi ích từ sự trỗi dậy của Trung Quốc…các nước thường rất thẳng khi nói về những thách thức đối với lợi ích quốc gia từ Trung Quốc, đặc biệt là vấn đề biển Đông, và vấn đề cần bằng quyền lực khu vực trước sự hiện đại hóa quân sự của Trung Quốc.”

Theo Reuters, khi được hỏi ở Bangkok hôm qua về việc Washington có muốn đối trọng với sự trỗi dậy của Trung Quốc, ngoại trưởng Clinton đã nói thẳng “Tôi biết nhiều nước láng giềng Trung Quốc đã bày tỏ lo ngại nên chúng tôi muốn tăng cường quan hệ với các nước ở khu vực Đông Á và Đông Nam Á.” Theo bà thì “…chúng ta càng đưa Trung Quốc vào các khuôn khổ và tổ chức như ASEAN sẽ càng có nhiều cơ hội tạo ra một cơ chế tích cực.” Ngoài ra, tính trung lập của ASEAN cũng là cơ chế đa phương thuận lợi cho Mỹ trong việc gây sức ép với Myanmar và CHDCND Triều Tiên, đặc biệt khi gần đây có những lo ngại về khả năng kết hợp giữa hai nước để phát triển vũ khí hạt nhân.

Sự trở lại của Mỹ cũng chính là mong mỏi của nhiều nước ở đây. Tổng thư ký ASEAN Surin Pitsuwan thừa nhận “tôi hiểu họ thật sự muốn mở rộng và tăng cường hợp tác và quan hệ. Chúng tôi hoan nghênh động thái này.” Bộ ngoại giao Mỹ hiện đã có người thực hiện công việc điều phối với ASEAN là phó trợ lý ngoại trưởng Scot Marciel. Tuy vậy, các quan chức Mỹ cho biết chính quyền Obama đang muốn tăng cường quan hệ hơn nữa bằng việc cử đại diện thường trực tới bên cạnh ban thư ký ASEAN tại Jakarta. Chính quyền Obama mới đây đã nói dù vướng bận hai cuộc chiến ở Iraq, Afghanistan nhưng sẽ không coi nhẹ mối quan hệ với ASEAN. Cho đến nay ASEAN thường chỉ trích chính quyền Bush phớt lờ quan hệ với khu vực khi cựu ngoại trưởng Rice đã không tới dự hai trong số 3 diễn đàn ARF gần đây nhất. Washington khi đó chỉ gửi tới những nhân vật cấp thấp tới dự.

Một quan chức cao cấp trong chính quyền Obama thừa nhận Mỹ đang “tăng cấp cuộc chơi” ở Đông Nam Á, khu vực giàu tài nguyên mà Trung Quốc cũng đang tìm cách khẳng định sức mạnh đối ngoại và thương mại của mình. Đánh giá về những động thái mới, ông Thitinan Pongsudhirak, giám đốc Viện nghiên cứu an ninh và quốc tế của ĐH Chulalongkorn (Thái Lan) đánh giá “Mỹ đang tái định hình lại mình là đối tác thật sự ở khu vực.”

Với một láng giềng lớn và có nhiều tham vọng như Trung Quốc, sự xuất hiện của một đối trọng như Mỹ ít nhiều sẽ là đảm bảo cân bằng hơn cho an ninh của các nước nhỏ trong khu vực này.

Written by tristhefall

July 23, 2009 at 8:05 am

Posted in Common

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: