Tristhefall’s Blog

Just another WordPress.com weblog

2008 của Obama

leave a comment »

2008 của Obama và những cơn bão

Sáng ngày 4-11, trong ánh nắng chứa chan của buổi sáng sớm, ông Harry E. Brown chống gậy đi dọc một đại lộ của thành phố Kansas (bang Missouri). Tay ông cầm chiếc ghế gấp bằng sắt nặng để giúp ông đợi suốt 2 tiếng đồng hồ để được bỏ phiếu. Phải đi bộ hơn 2 km ông mới tới nơi đó. “Lý do duy nhất khiến tôi đi xa như vậy là vì Barack Obama… không phải vì màu da của ông mà vì những thay đổi ông sẽ mang tới cho nước Mỹ.”

“Hãy nhớ lấy ngày này” là lời nhiều phụ huynh nhắc con cái mình khi đưa chúng về nhà để coi ứng viên gốc Phi đầu tiên thắng cử tổng thống ở nước Mỹ. Tờ Time gọi đó là “cuộc cách mạng nhung” trong khi những lời như “lần đầu tiên trong đời”, “cả cuộc đời tôi”, “bằng mọi giá”…được nói khắp nơi trên nước Mỹ. Cùng ngày Obama đắc cử, tờ Times ở London có hơn chục trang viết về chiến thắng này. Trang bìa của tờ báo là hàng người dài xếp đợi để được bỏ phiếu khi trời chạng vạng sáng, ánh mặt trời xa xa phía cuối đường mới đang dần ló rạng. Tiêu đề của trang bìa hôm đó là “Before Dawn” (Trước khi bình minh tới). Các tờ báo lớn như New York Times, Washington Post đã phải in thêm hàng trăm ngàn bản trong số ngày tiếp theo vì quá nhiều người muốn lưu giữ lại bản báo ghi khắc thời điểm lịch sử.

Việc ông Obama đắc cử với tỉ lệ áp đảo đã thật sự tạo ra cơn sốt trên toàn cầu, từ những người trẻ cho đến người già, từ những nhân vật bảo thủ tới những người muốn cải cách…Báo chí quốc tế thì ca ngợi “điều kì diệu của nước Mỹ”, “giấc mơ Mỹ được đánh thức” còn một bình luận viên trên BBC nói chiến thắng của ông “đã gột rửa mọi tội lỗi quá khứ của nước Mỹ.” Nhiều người đã so sánh ông với Abraham Lincoln khi ông chấp nhận đưa đối thủ và những người có quan điểm khác biệt vào nội các. Một số lại so sánh các chính sách của ông giống New Deal của Franklin D. Roosevelt – vị tổng thống từng đưa nước Mỹ ra khỏi giai đoạn Đại Suy thoái 1929-1933 và dẫn nước Mỹ qua giai đoạn chiến tranh thế giới II. Đến tháng 12 thì tạp chí Time đã chọn vị tổng thống thứ 44 của nước Mỹ là người đàn ông của năm vì “đã có niềm tin phác ra tương lai đầy tham vọng trong giờ khắc u tối này.”

Nhưng năm 2008 không chỉ đơn thuần là điểm sáng Obama mà còn là năm của những u ám với vô số những trận bão và khủng hoảng đe dọa tới tương lai toàn nhân loại. Các trận bão liên tiếp với sức tàn phá lớn như trận bão Nargis ở Myanmar đã làm gần 150 ngàn người thiệt mạng, vụ động đất ở Tứ Xuyên làm 80.000 người chết. Đó là cuộc khủng hoảng lương thực khi giá lương thực đã tăng gần gấp đôi trong 7 tháng đầu năm. Con số của FAO nói khủng hoảng lương thực đã đẩy số người chịu nạn đói trên thế giới lên tới gần 1 tỉ người trong khi bất ổn cũng đã diễn ra ở trên 20 nước do khủng hoảng lương thực.

Đó là cuộc khủng hoảng tín dụng lần lượt hạ gục những tập đoàn tài chính được coi như biểu tượng của phố Wall như Bear Stearn, Lehman Brothers, Merill Lynch,… Những biểu tượng của sức mạnh công nghiệp và tài chính Mỹ giờ đang thoi thóp trong cơn bão khủng hoảng. Thị trường tín dụng – xương sống cho nền kinh tế vận hành – đã hoàn toàn đóng băng, không còn đảm đương được nhiệm vụ tiếp sức sống cho nền kinh tế. Tại trái tim công nghiệp của nước Mỹ ở Detroit, cả ba ông lớn của ngành công nghiệp ô tô General Motors, Ford và Chrysler đều phải cầu tới sự giúp đỡ tài chính của Quốc hội để tiếp tục tồn tại trong khi Toyota, tập đoàn ô tô lớn nhất Nhật Bản cũng lần đầu tiên thông báo lỗ trong lịch sử 70 năm của mình. Từ New York tới Paris, thị trường bán lẻ đang sụp đổ, các nhà hàng vắng khách và người mất việc ngày càng nhiều. Ước tính có hơn 28 ngàn tỉ USD đã bị quét khỏi thị trường chứng khoán thế giới trong 9 tháng cuối năm. Cuộc khủng hoảng xuất phát chủ yếu do sự thiếu giám sát, điều hành cộng với việc duy trì lãi suất thấp trong thời gian dài dưới của FED đã tạo điều kiện cho nhiều mô hình tín dụng, tài chính mới phát triển ồ ạt trong khi tính an toàn của các mô hình đó không được đảm bảo. Những gì diễn ra nhắc chúng ta về những khiếm khuyết thực tế của chủ nghĩa tư bản tự do – điều mà sau này cựu chủ tịch FED Greenspan cũng thừa nhận trong phiên điều trần trước quốc hội Mỹ.

Sau các tập đoàn thì chính các quốc gia cũng bị ảnh hưởng bởi khủng hoảng. Iceland là quốc gia bị coi là phá sản đầu tiên khi đồng tiền mất giá còn chính phủ không có khả năng trả nợ. Các nước như Pakistan, Ukraine, Latvia, Estonia,…đều đang nằm ở ngưỡng nguy cơ và có thể rơi vào tình trạng giống Iceland bất cứ lúc nào. Cả ba nền kinh tế lớn nhất thế giới là EU, Mỹ và Nhật Bản đều đã có những dấu hiệu suy thoái trong khi các nền kinh tế mới nổi như Trung Quốc, Ấn Độ, Brazil,…đều phát triển chững lại xuống ở mức một con số.

Những thách thức mới của các vấn đề như khí hậu, y tế và bất công xã hội trở nên nhức nhối đến nỗi giờ tạo ra một bối cảnh mới mà Zbigniew Brzezinski, tác giả của “Bàn cờ lớn” và là cựu cố vấn an ninh thời Jimmy Carter gọi đó là “sự thức tỉnh chính trị toàn cầu.” “Lần đầu tiên trong lịch sử, hầu hết mọi hoạn động của con người đều có tính gắn kết với chính trị…điều này gắn liền với một thay đổi quan trọng khác: chu trình chi phối toàn cầu suốt 500 năm của các cường quốc Đại tây Dương đang kết thúc với sự nổi lên của Trung Quốc và Nhật Bản. Đợi sau cánh gà là Ấn Độ và có thể là một nước Nga đang phục hồi.” Theo chiến lược gia này thì để phù hợp với thế giới ngày càng phụ thuộc lẫn nhau các định chế của trật tự thế giới cũ như G8, IMF, World Bank đã không còn phù hợp. “Những cơ chế tham vấn thường xuyên hơn từ G14 cho đến G16 nên được thiết lập tập hợp được các nước có tầm quan trọng về địa chính trị và khả năng kinh tế tương đồng nhau.”

Trong cuộc khủng hoảng này cũng một lần nữa cho thấy tiếng nói ngày càng quan trọng hơn của các nước đang phát triển. Hội nghị tài chính của các nước G20 hồi giữa tháng 11 cho thấy điều này. Những thay đổi về tương quan lực lượng, sự vươn lên của các nền kinh tế mới như Trung Quốc, Ấn Độ, Brazil,…đòi hỏi một trật tự mới khi mà trật tự cũ với những định chế được thiết lập từ sau chiến tranh thế giới thứ II đã không còn phù hợp. Lần đầu tiên có nhiều những kêu gọi thay đổi các đ
nh chế cũ nhiều đến thế. Tại LHQ vấn đề cải tổ HĐBA, mở rộng cơ quan quan trọng bậc nhất quyết định nhiều vấn đề an ninh, hòa bình thế giới cũng được đặt ra…

Ở ngay trong khu vực chúng ta, những bế tắc chính trị ở Thái Lan, Nhật Bản – những nước liên tục thay chính quyền mới như chiếc vòng quay của bàn roullette – lại một lần nữa cho thấy tầm quan trọng của ổn định chính trị. Cuộc vây hãm nơi sân bay quốc tế ở Bangkok hồi cuối năm đã hoàn toàn làm gián đoạn kết nối hàng không giữa khu vực với phần thế giới bên ngoài. Châu Âu trong khi đó vẫn đang bế tắc với sự cạnh tranh ảnh hưởng giữa nước Nga “trở lại” và đồng minh Mỹ quen thuộc với những tranh cãi quanh hệ thống tên lửa cùng cuộc chiến tại Nam Ossetia. Tại Trung Quốc, vấn nạn an toàn thực phẩm lại một lần nữa trở lại với vụ sữa nhiễm melamine làm 6 trẻ thiệt mạng và hàng trăm ngàn trẻ nhập viện.

Những biến động của năm 2008 là rất nghiêm trọng. Roger Cohen, cây bút của New York Times cho rằng “Loài người đã nhận được một cơn địa chấn mà trong quá khứ có thể là đã gây ra chiến tranh thế giới rồi.” Tuy vậy, trong bối cảnh u tối đó, vẫn có những hi vọng về một năm mới sẽ sáng sủa hơn. Với sự lựa chọn Obama, nhiều nhà kinh tế hi vọng nước Mỹ dưới thời của ông có thể sớm thoát khỏi khủng hoảng vào nửa cuối năm tới. Nói như Cohen thì “nước Mỹ làm dịu những vết thương đớn đau nhất bằng việc bỏ phiếu chọn Barack Obama. Tiền trong túi chúng ta ít đi nhưng trái tim thì nhiều hi vọng hơn.”

Khi ngài King còn đang mơ giấc mơ của mình cách đây 45 năm, ông Brown đang sống ở Mississippi. “Tôi đi trên những chiếc xe buýt mà người da đen phải đứng phía sau, phải uống nước tại những máy có ghi chữ NGƯỜI DA MÀU, không thể ăn ở các nhà hàng và thường phải lấy đồ ăn ở khu cửa sau trong những túi màu nâu.” Còn giờ đây, Harry Brown đang bước đi chậm rãi nhưng với đầy dáng vẻ tự hào trên con đường mới.

Written by tristhefall

December 30, 2008 at 11:50 am

Posted in Common

Tagged with , , ,

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: