Tristhefall’s Blog

Just another WordPress.com weblog

Gorbachev và cuộc trở lại lệch thời

leave a comment »

Gorbachev và cuộc trở lại lệch thời

Ở tuổi 77, vị tổng thống đầu tiên và cuối cùng của nhà nước Liên Xô Mikhail Gorbachev lại đang tính đường trở lại chính trường bằng việc thành lập một chính đảng mới với nhà tỉ phú Nga.

Đêm mùa đông lạnh giá ngày 25-12 năm 1991, người đàn ông từng khởi xướng Perestroika và Glasnost lặng lẽ đọc bản tuyên bố từ chức khỏi chức vụ tổng thống nhà nước Liên bang Xô Viết. Tám ngày trước đó, ông đã phải đồng ý với Yeltsin việc giải thể nhà nước Liên Xô sau khi một loạt các nước cộng hòa đều tuyên bố độc lập. 17 năm rời khỏi chính trường, giờ Gorbachev muốn kết hợp với tỉ phú Alexander Lebedev, một thương gia và ông chủ ngân hàng của Tập đoàn dự trữ quốc gia, hiện nắm tới 30% cổ phần của hãng hàng không Nga Aeroflot. Đây là lần tái xuất mới của Gorbachev sau thời gian dài khá im ắng trong chính trường nước Nga.

Với phương Tây, Gorbachev được miêu tả như nhân vật anh hùng vì đã tạo điều kiện “giúp” chủ nghĩa xã hội sụp đổ ở Đông Âu và Liên Xô sau hơn 70 năm tồn tại. Với sự sụp đổ của phe XHCN, cuộc đối đầu Đông Tây giữa Mỹ-Xô trong suốt gần nửa thế kỉ cũng chấm dứt, Gorbachev được ghi công là người giúp kết thúc chiến tranh lạnh và ông đoạt được giải thưởng Nobel hòa bình năm 1990. Tuy vậy, ở nước Nga và nhiều nước XHCN cũ, Gorbachev bị coi là kẻ phản bội hệ tư tưởng và đã bị phương Tây mua chuộc. Người dân Nga oán hận ông vì sự sụp đổ của Liên Xô đã đẩy nền kinh tế và chính trị Nga rơi vào hỗn loạn trong suốt gần hết thập niên 1990 – những năm tháng người dân sống trong thiếu thốn, mỗi mùa đông dài lại là cảnh người dân đi biểu tình đòi lương hưu, bánh mì và khí đốt; nước Nga cường quốc giờ yếu đuối và không có tiếng nói trong quan hệ với phương Tây.

Giai đoạn đầu sau khi Liên Xô sụp đổ, Gorbachev vẫn tích cực tham gia vào các hoạt động của chính trường Nga, đặc biệt là trong giai đoạn đầu hậu Liên Xô. Khi đó, ông lên tiếng chỉ trích kịch liệt những cải cách theo “liệu pháp sốc” của Yeltsin. Khi Yeltsin tiến hành cuộc trưng cầu dân ý hồi tháng 4-1993 nhằm thâu tóm quyền lực lớn hơn cho tổng thống, Gorbachev đã không đi bầu mà kêu gọi tiến hành bầu cử tổng thống sớm. Tuy vậy, tiếng nói của ông không được chú ý. Thỉnh thoảng chuyện về Gorbachev được nhắc đến là những tranh cãi, chỉ trích của Gorbachev về sự đối xử “tệ hại” của chính quyền của Yeltsin với mình như cắt giảm tiền trợ cấp, các chính sách đãi ngộ hay chuyện điện thoại của ông bị nghe lén,…Năm 1996, Gorbachev có ra tranh cử tổng thống nhưng chỉ giành được 0,5% số phiếu bầu và từ đó ông ít xuất hiện lại trên chính trường nước Nga. Ông có thành lập đảng Dân chủ Xã hội của nước Nga nhưng đảng này không có dấu ấn gì trước khi bị tòa án tối cao cấm hoạt động vào năm ngoái vì không đủ số đảng viên để hoạt động chính thức.

Rút khuất khỏi chính trường trong nước, Gorbachev thường ra nước ngoài nói chuyện và giảng dạy. Lối nói chuyện với những ngôn từ đầy kiểu học thuật của ông vẫn được phương Tây thích thú. Ông là nhân chứng sống cho thành tựu của phương Tây trong cuộc chiến về ý thức hệ. Gorbachev vẫn được phương Tây ngợi ca cho lòng dũng cảm của mình. Ông cũng thành lập quỹ Gorbachev, tổ chức chữ thập Xanh và tham gia một số diễn đàn nhưng cũng không để lại được dấu ấn gì nhiều. Thỉnh thoảng người ta lại chú ý khi thấy ông xuất hiện trong một vài quảng cáo như của Pizza Hut hay hãng thời trang cao cấp Louis Vuitton. Ngoài ra ông cũng góp mặt trong một vài bộ phim nhỏ.

Trong lần trở lại này, Gorbachev nói đảng mới của ông sẽ vận động cho những cải cách pháp lý và kinh tế cho nước Nga. Các trọng tâm khác sẽ là vai trò lớn hơn cho Quốc hội, “giảm chủ nghĩa tư bản nhà nước” và mở rộng truyền thông độc lập ở nước Nga. Tỉ phú Lebedev, người hợp tác cùng ông trong kế hoạch này cho biết “đảng mới sẽ không theo lề thói suy nghĩ cũ. Không thể phát triển đất nước xa hơn nếu không có những thể chế chính trị độc lập.” Điểm nhấn của đảng mới sẽ là trên lĩnh vực tài chính. Hiện Lebedev đang cáo buộc chính quyền không kịp cải thiện cơ sở hạ tầng trong khi chi quá nhiều tài chính cho quốc phòng. Lebedev, từng là nghị sĩ Duma, cho rằng Gorbachev sẽ là động lực cho đảng mới với tên là đảng Dân chủ độc lập.

Cả Lebedev và Gorbachev nắm khoảng 49% quyền kiểm soát tờ báo độc lập Novaya Gazeta, tờ báo có phóng viên Anna Politkovskya, một người phê phán mạnh mẽ cuộc chiến của Nga tại Chechnya. Nữ phóng viên này đã bị ám sát hồi tháng 10-2006 trong một vụ vẫn còn nhiều điều chưa rõ ràng.

Theo các giới phân tích, khả năng gây ảnh hưởng của Gorbachev với nước Matxcơva trong lần trở lại này là rất khó. Ông nhiều khả năng sẽ chỉ đóng vai trò là chính khách lão thành cho đảng hơn là người lãnh đạo thực sự – vị trí hầu như chắc chắn sẽ dành cho tỉ phú Lebedev, một cựu nhân viên KGB. Lebedev hiện cũng là thành viên của đảng đối lập “Một nước Nga công bằng.”

Với nhiều người, lần trở lại này của Gorbachev có thể là lần cuối cùng cho chính khách đã cận kề tuổi 80 này. Cũng giống như perestroika, clasnost hay nhiều chương trình cải cách khác, Gorbachev chắc vẫn sẽ là người lạc lõng với tiếng nói chung của đa số người dân Nga. Mọi người nói ông vẫn còn ảo tưởng quá nhiều về vốn chính trị của mình. Năm 2007, Gorbachev có tới thăm New Orleans, địa điểm bị ảnh hưởng nặng nề bởi cơn bão Katrina ở Mỹ. Tại đây ông tuyên bố sẽ trở lại vào năm 2011 để dẫn dắt cuộc cách mạng ở địa phương nếu chính quyền Mỹ vẫn chưa sửa được các con đê bị vỡ ở đây. Người phương Tây từng tin ông nhiều nhưng với “cuộc cách mạng” này thì chắc là không.

Written by tristhefall

October 7, 2008 at 12:24 pm

Posted in Common

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: