Tristhefall’s Blog

Just another WordPress.com weblog

Truyện Kiều và ân duyên với người cựu binh Mỹ

leave a comment »

Truyện Kiều và ân duyên với người cựu binh Mỹ

“Trăm năm trong cõi người ta
Chữ tài chữ mệnh khéo là ghét nhau
Trải qua một cuộc bể dâu
Những điều trông thấy mà đau đớn lòng…”

Những câu truyện Kiều quen thuộc lại vừa được các sinh viên trường đại học Hoa Sen ở TP Hồ Chí Minh cùng đọc, nghiên cứu. Điều khác biệt là lớp học lần này của họ được giảng bởi một giáo viên người Mỹ đến từ California và các bạn học của họ là các sinh viên ngoại quốc của trường ĐH De Anza.

Từng là một cựu đại tá quân đội Mỹ đã có thời gian tham chiến ở VN, Phó chủ tịch ĐH De Anza, GS Swensson giờ trở lại với cương vị mới là giảng viên để dạy truyện Kiều – được coi như linh hồn quốc túy của đất nước Việt – cho khoảng 30 sinh viên VN và sinh viên Mỹ. “Tôi bắt đầu dạy Kiều từ khi đọc được bản dịch song ngữ của Huỳnh Sanh Thông (The Tale of Kiều) do nhà xuất bản ĐH Yale xuất bản năm 1973” – vị giáo sư đã ngoài 65 tuổi nhưng vẫn còn hết sức rắn rỏi này kể.

“Các sinh viên thường cố để trở thành người Mỹ…”

ĐH cộng đồng De Anza là một ĐH lớn và có uy tín ở TP San Jose, bang California (Mỹ). Với khoảng hơn 100 ngàn Việt kiều đang sống ở San Jose nên khoảng 10% trong tổng số 35.000 sinh viên của De Anza là các sinh viên gốc Việt. Ngoài ra, trường còn có khoảng vài trăm du học sinh VN đang tới học tại đây. “Chúng tôi có lượng sinh viên gốc Việt rất lớn nhưng rất nhiều đã quên mất gốc văn hóa Việt của mình. Các sinh viên thường cố để trở thành người Mỹ hơn là để thành người Việt.” – GS Swensson nói “Tôi muốn dạy truyện Kiều để các học sinh hiểu hơn về nguồn gốc văn hóa của chính họ.”

Có vẻ câu chuyện của các sinh viên gốc Việt bên San Jose không phải là một câu chuyện cá biệt. Cả hai nhóm sinh viên của trường Hoa Sen và ĐH De Anza đã có trận cười ngặt nghẽo khi Lâm Bá Thiện, một anh chàng mập mạp, cao to của ĐH Hoa Sen thú thật “không biết gì về truyện Kiều cả mà chỉ thích văn hóa Mỹ với American Idol và những người mẫu.” Nhóm sinh viên Mỹ sau đó gọi Thiện là “American Idol guy.”

Cách đây khoảng 10 năm, GS Swensson vô tình đọc được cuốn sách song ngữ the Tale of Kiều từ một người bạn VN. Với truyện Kiều, ông thấy một góc nhìn rõ nét hơn về con người Việt, đất nước Việt – mảnh đất có những tác động quan trọng tới suy nghĩ của ông về cuộc sống, về chiến tranh. Ông kể “Tôi tin rằng nếu muốn hiểu người VN thì nên tìm hiểu truyện Kiều, những câu chuyện về những chịu đựng đằng đẵng của Kiều, trải qua đủ nỗi đau. Nếu nhìn vào lịch sử của người VN, nhìn vào các cuộc chiến mà các bạn đã trải qua. Tôi hiểu được sự kiên trì cùng sức chịu đựng ghê gớm của VN thông qua truyện Kiều. Đó là điều để các du kích VN có thể đào được cả hệ thống hầm Củ Chi, sống dưới đó để rồi cuối cùng vươn lên giành chiến thắng.”

Trang web số 1 thế giới về Kiều

Hơn 40 năm trước, trong chiến tranh, ông Swensson từng đóng quân ở Củ Chi năm 1966. Lần thứ hai, ông đóng quân ngay chính tại Sài Gòn trong hai năm 1968-1969. Rời VN, ông tiếp tục phục vụ trong quân ngũ cho đến năm 1984 khi ông rời quân ngũ với lon hàm đại tá. Không dấu những cảm xúc riêng còn nặng nề về chiến tranh, GS Swenssons kể ông chỉ dám xem bộ phim Deer Hunter (một bộ phim kể về cuộc sống hậu chiến nhiều khó khăn của các cựu binh Mỹ) của tài tử Robert De Niro vào năm 1986, 8 năm sau khi bộ phim ra đời và hai năm sau khi ông đã rời quân ngũ.

Năm 1998, ông Swensson chính thức đưa cuốn sách vào giảng dạy tại trường de Anza. Đến nay thì trường De Anza đã có thêm 4-5 giáo viên khác cũng đang bắt dạy truyện Kiều sau khởi xướng của ông.

Với đam mê của mình, giáo sư Swensson đã lập riêng một trang web về truyện Kiều ngay trong trang chủ của trường De Anza (http://www.deanza.edu/faculty/swensson/kieu.html). Theo Google thì đây là trang web số 1 thế giới về truyện Kiều hiện nay. Trên trang web có một số bài giảng của chính giáo sư Swenssons và một số bài luận xuất sắc của các sinh viên về truyện Kiều. Phần lớn các bài luận này đều là của các sinh viên nước ngoài học tại trường De Anza. Thật ngạc nhiên khi thấy các sinh viên nước ngoài viết, phân tích về ánh trăng, về dòng sông, về những giá trị hình ảnh vốn mang tính hình tượng và ẩn dụ rất phương Đông ở trong truyện Kiều.

Trong lớp học ở ĐH Hoa Sen, các sinh viên cả VN và Mỹ được chia ra làm các nhóm nhỏ. Mỗi nhóm nhận một nhân vật như Kim Trọng, Từ Hải, Thúc Sinh, Tú Bà, Mã Giám Sinh,…để phân tích và trình bày trước cả lớp. Chỉ duy nhất có điều là họ không phân tích nhân vật Kiều. Các sinh viên cùng GS Swenssons sẽ cùng nhìn nhận Kiều từ góc độ các nhân vật có liên hệ với Kiều trong câu chuyện này. Ông giải thích cách làm của mình “Tôi không có ý định giảng những gì mình biết. Các sinh viên sẽ chỉ tiếp thu được khi chính họ được nêu ý kiến, chính họ được trình bày các vấn đề. Tôi muốn bản thân mình học từ chính các học sinh của mình.”

Có vẻ như cách học này đã gây hứng thú và đam mê hơn cho các sinh viên VN. Lâm Bá Thiện, anh chàng “American Idol” sau ba buổi học nói “Sau 3 ngày, ít nhất em đã hiểu thêm về những nhân vật trong truyện, những nhân vật có liên quan đến Kiều, tính cách của họ ra sao. Trước mình chỉ biết sơ sơ cuộc đời Kiều là như vậy còn giờ mình hiểu rõ hơn về nhân vật.”

Câu chuyện có vẻ khó hơn đối với các sinh viên Mỹ. Neggin Tavana, một sinh viên đang học về kỹ thuật nói “Tôi thích những câu chuyện tình nhưng có một điều tôi không thích là truyện Kiều khó đọc quá.” Cô bé đang học trung học Jasmine, thành viên trẻ tuổi nhất đoàn, cũng nói “cuốn truyện quá khó.” Cô gái người gốc Mexico với chiếc khuyên rất cá tính trên môi Cristina Valdez thì nhận xét “Tôi nghĩ đó là một câu chuyện hay. Tôi chưa hiểu nhiều về các ý nghĩa văn hóa lắm nhưng tôi thấy thầy Swenssons nói với người VN, truyện Kiều như là sự kết hợp giữa Kinh Thánh và kịch Shakespears vậy…Cho đến giờ đã có rất nhiều phim lấy cảm hứng từ châu Á, truyện Kiều lại gợi nhớ cho tôi đến bộ phim Hồi ký một Geisha gần đây.”

Nhiều người lính sau cuộc chiến vẫn còn đắm chìm với quá khứ. Có thể ông Swensson không quên những quá khứ đó nhưng ông đã vượt qua được những quá khứ đó. Nói như cô bé Neggin “Tôi nghĩ động cơ của thầy Swensson thật là cao quý. Thật đáng kinh ngạc khi ai
đó đã trải qua chiến tranh, nhìn nhau như kẻ thù giờ có thể nhận rằng tôi đã làm điều gì đó xấu và làm điều gì đó để giúp đỡ lại đối phương của mình. Những việc ông làm được thật là đáng quý, chứng tỏ với cả chúng tôi cũng như người VN rằng chúng ta có thể là những người bạn của nhau.”

Với giáo sư Swensson, ông nghĩ đến cái tâm, cái tình thương mà câu chuyện của thi hào Nguyễn Du để lại.

“Thiện căn ở tại lòng ta
Chữ tâm kia mới bằng ba chữ tài.”

“Cái tâm, cái tình người mới là quan trọng” – ông nói với các sinh viên. Ông thấy ở Kiều một giá trị để hoàn thiện con người. “Tác phẩm này vẫn như vậy nhưng tôi tin rằng mỗi chúng ta hãy cứ thử mỗi 10 năm lại đọc lại truyện Kiều một lần. Mỗi lần vậy bạn sẽ lại thấy một sự khác biệt mới.”

—————————————————–

Cách học là quan trọng nhất

Sau 3 ngày học tập (11-13/08) điều ấn tượng nhiều nhất đối với các sinh viên VN là cách dạy và tiếp cận câu chuyện của giáo sư Swenssons. “Tôi nghĩ quan trọng nhất trong 3 ngày học là các sinh viên VN học được cách học và cách tiếp cận vấn đề khác so với cách học thông thường ở VN. Cách chia nhân vật, sinh viên chủ động tham gia học như vậy thì giúp các sinh viên hiểu vấn đề tốt hơn. Các sinh viên cũng có thể liên hệ truyện Kiều đến các vấn đề hiện đại như bình quyền nam nữ, mại dâm, buôn bán người,…về tính cách người, ai dám nói dám làm, ai là người lừa đảo,… “ – GS Vũ Đức Vượng của trường De Anza nói

Sinh viên “American Idol” Lâm Bá Thiện, người từng nói không biết chút gì về truyện Kiều, sau 3 buổi nói “Trước đây ai cũng biết Truyện Kiều rất đáng để đọc nhưng trong phổ thông thì chỉ chọn những đoạn mà theo như người biên soạn sách thấy là hay, cần phải học….cách tiếp cận chỉ khiến chúng em thấy khó hiểu, học sinh thấy khó chịu. Đồng ý là truyện Kiều là hay nhưng cách sách giáo khoa biên soạn không khiến học sinh chúng em cảm thấy điều đó. Cách giảng dạy của giáo sư Swenssons rất đặc trưng của người nước ngoài, họ để cho học sinh nói. Học sinh học từ học sinh còn giảng viên chỉ là người giải đáp thắc mắc cho các câu hỏi của học sinh đưa ra. Em nghĩ cách này là tốt và dĩ nhiên mình học từ bạn bè sẽ dễ hơn là học với giảng viên, vốn thường có khoảng cách về kiến thức, tuổi tác nên rất khó giao tiếp, khó hỏi các vấn đề…Các sinh viên Mỹ rất nhiệt tình. Ngoài giờ học họ nhí nhảnh, năng động nhưng trong giờ thảo luận họ rất nghiêm túc và đó là điều học sinh VN rất cần học tập. Đôi khi mình cứ lẫn lộn giữa chơi và học nên khi làm việc nhóm chúng ta không đạt hiệu quả cao như người ta được.”

Thầy Lê Xuân Quỳnh, Phó trưởng khoa Ngôn ngữ và văn hóa học, nói “tôi nghĩ 3 buổi học là rất bổ ích cho các sinh viên….Cách giảng dạy của họ rõ ràng là rất khác…Phong cách của họ không phải truyền đạt từ giảng viên mà giảng viên chỉ đưa ra một số câu hỏi, bài tập còn sinh viên sau đó tự đọc thêm rồi trình bày, thuyết trình theo nhóm. Cách này giúp sinh viên hiểu câu truyện sâu hơn.”

Ảnh: Người đẹp Cristina Valdez tại lớp học

Written by tristhefall

August 15, 2008 at 11:03 am

Posted in Common

Tagged with ,

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: