Tristhefall’s Blog

Just another WordPress.com weblog

Vu Duc Vuong – Bon vong tron doi ngoai

leave a comment »

Bốn vòng tròn đối ngoại của VN

GS Vũ Đức Vượng là một chuyên gia về quan hệ quốc tế và xã hội học tại ĐH Cộng đồng De Anza của tiểu bang California (Mỹ). Là một người theo dõi VN trong quá trình hội nhập, trong các mối tương tác quốc tế, GS Vượng đã giành cho TT một buổi trao đổi nhỏ về công cuộc hội nhập của VN:

Ông đánh giá sao về công cuộc hội nhập của VN?

Nhìn chung có thể thấy chúng ta đã làm tốt và đó là những bước tiến dài cho VN. Tuy vậy vẫn còn rất nhiều những trở ngại rất lớn mà tôi cho rằng VN vẫn chưa hoàn toàn sẵn sàng để đón nhận, hóa giải những trở ngại đó. Hạ tầng cơ sở của mình còn rất yếu, cơ cấu về lập pháp về chính trị, kinh tế thật sự còn yếu. Chỉ cần có những khủng hoảng nhỏ là chúng ta vẫn có thể bị tác động, điều có thể thấy khá rõ qua các vụ kiện chống phá giá về cá, tôm, may mặc… trong mấy năm gần đây là mình bị ép vế và mình không giải bài toán đó được.

Về ngắn hạn, trở ngại chính của hội nhập là sự thiếu sót của chính VN: hạ tầng, vấn đề sản xuất, thiếu chính sách chiến lược lâu dài cho cả nước,…Tuy vậy những vấn đề này theo tôi có thể vượt qua được trong vòng khoảng 20 năm. Trở ngại lâu dài trong cả thế kỉ 21 theo tôi sẽ là Trung Quốc. Chúng ta đã bị thế ảnh hưởng như vậy suốt 20 thế kỉ nay rồi và đến thế kỉ này cũng khó tránh được điều đó. Trung Quốc họ không hoàn toàn đi một con đường rõ rệt. Đôi khi tùy theo tình hình nội bộ của họ mà họ có những thay đổi chính sách khác nhau, có khi lên, có khi xuống, có khi mở rộng ra, có khi thắt chặt lại,…trong quan hệ với VN

Những thay đổi của chính phủ VN gần đây ông đánh giá thế nào?

Khi chính phủ mới trình diện vừa rồi, tôi thấy trong hơn hai mươi bộ trưởng thì chỉ thấy có một phụ nữ và chính bà ấy cũng đang than phiền là có ít phụ nữ làm trong chính phủ đó. Nếu chỉ nhìn vào tấm ảnh đó thôi là chúng ta đã thấy có gì không ổn rồi. Phụ nữ VN tham gia kháng chiến không thua gì cánh đàn ông, năng lực của họ cũng không thua kém. Vì vậy thật tiếc khi trong 2 mươi mấy người như vậy mà chỉ có một phụ nữ.

Ngoài ra, tôi có cảm giác gần đây mảng ngoại giao của chúng ta đang bị đặt nhẹ hơn so với các mảng khác. Ở Bộ ngoại giao hiện tại chỉ có Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng ngoại giao là thành viên Bộ chính trị và ủy viên Trung ương, ngoài ra cả một bộ lớn như vậy cũng chỉ có một ủy viên dự khuyết. Tôi lo ngại điều này vì khi vào WTO, đi vào bang giao quốc tế sâu hơn, nếu chỉ chú trọng vào mặt kinh tế thì chúng ta sẽ bị tụt lại và thiệt thòi. Thực tế thì văn hóa và ngoại giao cũng quan trọng không kém quan hệ kinh tế trong hội nhập.

Thực tế các đội ngũ lãnh đạo của VN đã lên nắm quyền cách đây được một năm rồi. Trong vấn đề đối ngoại, ông có nhận thấy gì khác biệt không?

Tôi thấy có một sự khác trong 6 tháng vừa rồi đó là chính phủ VN có một sự mở rộng rõ rệt quan hệ với Ấn Độ. Trên bàn cờ thế giới, tôi thấy đó là một điều đáng mừng. Trong Âu-Á Châu thì thực sự chỉ còn 2 cường quốc nữa là Ấn Độ và Trung Quốc và VN cần phải thân thiện với cả hai. Chúng ta đã vẫn rất thân thiện với Trung Quốc. Ấn ĐỘ là một quốc gia mới độc lập năm 1947 và khi đó chính phủ dưới thời chủ tịch Hồ Chí Minh có liên hệ tương đối tốt với chính quyền của thủ tướng Nehru, ví dụ như ở hội nghị Băng đung ở Indonesia. Sau 1975, vì nhiều lý do mà chúng ta không còn duy trì được quan hệ đó mật thiết như trước. Tuy vậy trong khoảng 1 năm trở lại đây tôi thấy có một sự chuyển biến mới. thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng mới có chuyến thăm Ấn Độ về và hai bên vừa kí kết một hiệp ước về hợp tác chiến lược. Về mặt chiến lược đó là một điều tốt.

Nói rằng cường quốc ở châu Á chỉ có Trung Quốc và Ấn Độ. Phải chăng ông bỏ qua Nhật Bản?

Thật ra tôi không bỏ qua Nhật nhưng Nhật vẫn chỉ là cường quốc về kinh tế thôi mà chưa toàn diện. Dù cục Phòng vệ đã được nâng lên thành Bộ quốc phòng, chi phí quân sự của Nhật lớn nhưng dân số của Nhật hiện đang rất khác với dân số trước thế chiến thứ 2. Dân số Nhật giờ rất già so với dân số khác, tỉ lệ sinh so với tỉ lệ tử thấp. Có một hình ảnh rất lạ khi phụ nữ Nhật đi du lịch họ thường đi với nhau chứ không đi với chồng. Đó là một hiện tượng phản ánh về xã hội Nhật rằng hiện tại Nhật khó có thể có sức mạnh được như trong thế chiến thứ 2, khó có thể huy động một đội quân mạnh mẽ như vậy nữa.

Thứ nữa, tổng dân số của Nhật chỉ có khoảng 100 triệu bằng 1/10 dân số Trung Quốc và Ấn Độ. Dù mạnh về kinh tế, Nhật bản cũng chưa phải là thành viên thường trực của Hội Đồng Bảo An (nỗ lực xin vào bị bác cách đây 2 năm). Ấn Độ và Trung Quốc có đặc điểm khá đặc biệt là, do quá trình thực dân hóa, chỗ nào cũng có người Ấn Độ, chỗ nào cũng có người Trung Quốc. Và lực lượng ở hải ngoại này rất tích cực giúp đỡ cho mẫu quốc của họ. Vì vậy, tôi nghĩ tương lai của Ấn Độ sẽ còn lớn mạnh hơn rất nhiều nữa.

VN-ASEAN

VN gia nhập ASEAN đã được 12 năm. Xin ông đánh giá sự kiện này trong quá trình hội nhập của VN?

Tôi nghĩ ASEAN là một thành công đối ngoại của VN. Trước đây hơn 20 năm, VN còn nằm ngoài khối nhưng giờ VN là một thành viên nòng cốt của ASEAN. ASEAN đã giúp nhiều cho VN về chỗ đứng, vị thế. Người VN giờ muốn đi lại đâu trong ASEAN cũng dễ dàng thuận ti
n. Điều này có lợi 2 chiều: các nước quông khu vực không còn nhìn VN như là cuộc chiến mà nhìn đó như một cơ hội kinh doông, đầu tư. Người VN khi đi ra các nước này tiếp xúc sẽ thấy những con người giống như mình, hoàn cảnh cũng gần gũi mình mà họ tiến xa hơn, điều đó tạo động lực cho họ có động lực phấn đấu để phát triển hơn nữa cho đất nước.

Có ý kiến cho rằng ASEAN ở tuổi 40 vẫn là một tổ chức còn nhiều lỏng lẻo, ông nghĩ sao về vấn đề này?

ASEAN ra đời trong Chiến trông lạnh và phần nhiều hướng về mục đích chính trị mang tính thời cuộc lúc bấy giờ. Khi thành lập, ASEAN chỉ hướng về lợi ích của một bên của cuộc phân cực bấy giờ. Sau này khi chiến tranh VN kết thúc, các nước ASEAN mới có dịp nhìn lại và điều chỉnh cùng với thời điểm khi các nước châu Âu, Bắc Mỹ,…có những động thái rất mạnh mẽ để hợp nhất nền kinh tế của mình.

ASEAN đang phát triển lớn mạnh hơn nhưng trong nội bộ từng nước có rất nhiều vấn đề: Thái Lan thì loay hoay với chính phủ quân sự, miền Nam thì vướng vấn đề lực lượng Hồi giáo nổi dậy; Philippines, Indonesia thì có những nhóm phiến quân, khủng bố Hồi giáo, rồi Myanmar… Như vậy tính ổn định của ASEAN sẽ bị ảnh hưởng? Những bất ổn đó có gây nguy hại gì cho VN và cho tổ chức ASEAN?

Tôi nghĩ vấn đề này có hai mặt. ASEAN sẽ bị ảnh hưởng nhưng trên góc độ nào đó lại có lợi cho VN. Vì so với các nước kia chúng ta tương đối ổn định hơn các nước khác. Nền chính trị chúng ta có những chuyển biến nhưng vẫn tuần tự chứ không có những nổi loạn đảo chính như các nước kia. Như vậy chúng ta có sự bền vững, ổn định hơn các nước khác. Đó là một điều lợi thế hơn. 40 năm trước, VN ở trong cuộc chiến, chúng ta không có ổn định và giờ thì ngược lại, VN đang có sự ổn định.

Cho đến nay ưu tiên đối ngoại của VN luôn từ các nước láng giềng, rồi tiến tới các nước, đối tác lớn hơn như EU, Mỹ,…ông nghĩ sao về điều này?

Tôi nghĩ đó là nhiều vòng tròn đối ngoại đồng tâm của VN. Ở gần nhất với ta là các nước láng giềng Đông Nam Á. Đó là những nước anh em với VN. Vòng thứ 2 lớn hơn một chút là các cường quốc ở khu vực như Ấn Độ, Trung Quốc – các nước mà chúng ta sẽ phải đi dung hòa giữa cả hai chứ không thể đi nghiêng về bên nào hết. Vòng lớn tiếp theo là các nước, bạn hàng lớn của VN như EU, Bắc Mỹ, Mỹ Latin,…Và vòng tròn lớn ngoài cùng nữa chính là WTO khi hầu hết các nước trên thế giới hiện giờ đều liên kết, tập hợp trong WTO – đó là cộng đồng của số đông. Chúng ta giờ có lợi thế là đang nằm trong cộng đồng lớn đó.

VN có thể dùng thế của các nước khác, các bạn hàng lớn như EU, Bắc Mỹ,…để làm hậu thuẫn cho chúng ta. Đó chính là thêm bạn, bớt thù. Khi bị cô lập, VN chịu nhiều mối đe dọa hơn khi có nhiều bạn bè như hiện nay. Thế kỉ 21 phức tạp hơn nhiều nhưng chúng ta có nhiều lợi thế hơn trước.

Xin chân thành cám ơn ông.

Written by tristhefall

August 9, 2007 at 10:06 am

Posted in Common

Tagged with

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: